I. Sos Tatarski według Marii Janků-Sandtnerovej (1924)
Jest to przepis najbardziej zbliżony do współczesnych wersji, oparty na domowej roboty majonezie i bogatej mieszance korzennej.
📋 Składniki (na 5 osób):
- Baza: 2 świeże żółtka, szczypta soli, 20–25 dkg (200–250 g) oleju jadalnego, sok z 1 małej cytryny, 1 łyżka octu estragonowego lub winnego.
- Przyprawy: 5 ziaren tłuczonego białego pieprzu, 1 łyżeczka delikatnej musztardy francuskiej, 5 kropel sosu angielskiego (Worcestershire).
- Mieszanka korzenna (kořenná směs): 1 przetarta sardela (anchois), 1 tarty ogórek kiszony, posiekane kapary (ok. 5 dkg), starata skórka z cytryny, posiekana zielona pietruszka, 1 dkg tartej cebuli.
👨🍳 Przygotowanie krok po kroku:
- Ucieranie bazy: W głębokiej misce wymieszaj żółtka z solą. Ciągle mieszając miotełką, dodawaj olej po kropelce, aż masa zgęstnieje i połączy się w gładką grudkę wokół miotełki.
- Doprawianie: Następnie powoli wkraplaj sok z cytryny i dalej dodawaj resztę oleju. Do gęstego majonezu dodaj pieprz, musztardę, sos angielski oraz ocet.
- Dodatki korzenne: Przygotuj mieszankę korzenną, łącząc przetartą sardelę, tartego ogórka, posiekane kapary, cebulę, pietruszkę i skórkę cytrynową. Całość dokładnie wmieszaj do majonezu.
- Wykończenie: Jeśli sos jest zbyt gęsty, możesz go rozrzedzić odrobiną zimnej wody. Dobrze wymieszaj i odstaw na kilka godzin do lodówki (na lód) przed podaniem.
II. Sos Tatarski na zimno według Wincenty Zawadzkiej (1854)
W starszej tradycji litewskiej sos ten serwowano głównie do ryb, a jego podstawą nie był majonez, lecz chrzan.
📋 Składniki:
- 1 szklanka tartego chrzanu.
- 2 łyżki oliwy.
- 1–2 cytryny.
- 1–2 łyżki cukru.
👨🍳 Przygotowanie:
- Tarty chrzan wymieszaj z oliwą, cukrem oraz sokiem z cytryny.
- Całość powinna mieć wyraźny, ostry i słodko-kwaśny smak.
💡 Wskazówki ze źródeł:
- Zastosowanie: Sos tatarski podaje się tradycyjnie do zimnych dań mięsnych oraz do ryb.
- Płynność: Karolina Biełozierska sugeruje, że do majonezów (które są bazą sosu) można dodać kwaterkę śmietany, jeśli masa z trudnością się ubija.
- Garnirunek: Do dekoracji sosów zimnych i majonezów warto używać posiekanego białka jaj ugotowanych na twardo, zielonej pietruszki, grzybków marynowanych oraz pikli
